BENG-eisen en energielabel uitgelegd

De drie BENG-indicatoren

BENG werkt niet met één enkel getal maar met drie indicatoren die elk een ander aspect van de energieprestatie meten. Samen geven ze een volledig beeld van hoe energiezuinig een gebouw ontworpen is.

BENG 1: de energiebehoefte Dit is de hoeveelheid energie die een gebouw per jaar nodig heeft voor verwarming, koeling en ventilatie, uitgedrukt per vierkante meter gebruiksoppervlakte (kWh/m² per jaar). Het gaat om de vraag aan de buitenkant van de installaties: hoe goed houdt de bouw de warmte vast of buiten? De energiebehoefte wordt dus vooral bepaald door de thermische schil: de kwaliteit van de isolatie, de luchtdichtheid van de constructie, de positie en grootte van ramen en de ventilatiestrategie.

BENG 2: het primair fossiel energiegebruik Dit is de totale hoeveelheid primaire energie die het gebouw verbruikt voor verwarming, koeling, warm water en verlichting (bij utiliteit), na aftrek van wat het gebouw zelf opwekt. Ook uitgedrukt in kWh/m² per jaar. Hier speelt het installatiepakket een grote rol: een warmtepomp scoort veel beter dan een HR-ketel, en zonnepanelen verlagen dit getal direct. BENG 2 stimuleert dus energiezuinige installaties en eigen opwekking.

BENG 3: het aandeel hernieuwbare energie Dit geeft als percentage aan hoeveel van het totale energiegebruik afkomstig is uit hernieuwbare bronnen, zoals zonnepanelen, zonnecollectoren of een warmtepomp die gebruik maakt van omgevingswarmte. Hoe hoger het percentage, hoe beter. Een woning met een goed geïsoleerde schil, een warmtepomp en zonnepanelen heeft hier doorgaans een hoog aandeel.

De exacte grenswaarden per indicator worden vastgesteld per gebouwtype en kunnen via beleidsbeslissingen worden aangescherpt. Vraag voor jouw specifieke project altijd een gecertificeerde energieadviseur om de actuele eisen en de berekening.

De geldende grenswaarden voor nieuwbouwwoningen in een oogopslag:

De exacte BENG 1-waarde hangt af van de compactheid van de woning (verhouding verliesoppervlak en gebruiksoppervlak); de getallen hierboven zijn de gangbare uitkomsten voor een tussenwoning en een appartementengebouw.

Hoe wordt de BENG-berekening gemaakt?

Voor de BENG-indicatoren is een energieprestatieberekening nodig. Die wordt opgesteld met de NTA 8800, de Nederlandse norm die beschrijft hoe je de energieprestatie van een gebouw berekent. De berekening moet worden uitgevoerd door een gecertificeerde adviseur of installateur met de juiste registratie.

De berekening gebruikt gegevens die voor een groot deel uit de bouwtekeningen komen: de oppervlakten van de bouwdelen (vloeren, gevels, dak, ramen), de oriëntatie van het gebouw, de luchtdichtheid en de materiaalspecificaties. Tekenpunt levert de bouwtekeningen waarmee de energieadviseur aan de slag kan. De BENG-berekening zelf is een specialisme dat buiten ons werkgebied valt. Wij helpen je om de benodigde tekeningen snel en compleet aan te leveren; voor de berekening werk je samen met een energieadviseur of een bouwfysisch ingenieursbureau.

De energieprestatieberekening is een verplicht onderdeel van de technische bouwactiviteit bij nieuwbouw. Je levert het resultaat aan als onderdeel van de vergunningaanvraag via het Omgevingsloket. Zonder goedgekeurde BENG-berekening wordt een nieuwbouwvergunning niet verleend.

Het energielabel: prestatiecertificaat voor bestaande woningen

Het energielabel staat los van BENG. Waar BENG een ontwerpeis voor nieuwbouw is, is het energielabel een prestatiecertificaat voor bestaande gebouwen. Het label loopt van A++++ (meest energiezuinig) tot G (minst energiezuinig) en geeft aan hoe energiezuinig een woning of ander gebouw op dit moment is.

Het energielabel is verplicht bij verkoop of verhuur van een woning. Zonder geldig energielabel mag je een woning niet te koop of te huur aanbieden. Het label heeft een geldigheidsduur van tien jaar, tenzij er ingrijpende renovaties zijn uitgevoerd.

Een energielabel wordt bepaald op basis van een opname van de woning: de oppervlakten, de bouwkundige staat, de isolatiewaarden van de schil en de aanwezige installaties. Deze opname wordt gedaan door een gecertificeerde energieadviseur die geregistreerd is in het register van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Een tekenbureau stelt geen energielabels af; dat is voorbehouden aan gecertificeerde adviseurs.

Verschil in één zin: BENG is een eis die je bij het ontwerpen van een nieuwbouw moet halen; het energielabel is een meetresultaat van hoe een bestaand gebouw presteert.

Wanneer krijg je bij verbouwen te maken met energie-eisen?

Bij een verbouwing gelden in principe andere regels dan bij nieuwbouw. Je hoeft bij een reguliere verbouwing geen volledig BENG-traject te doorlopen. Toch zijn er situaties waarin energie-eisen uit het Bbl wél van toepassing zijn.

Isolatie-eisen bij vervanging en vernieuwing Het Bbl stelt eisen aan de isolatiewaarden van bouwdelen die je vervangt of vernieuwt. Vervang je het dak, de gevelbekleding of de begane-grondvloer, dan moet het nieuwe bouwdeel voldoen aan een minimum isolatiewaarde (Rc-waarde of U-waarde). Dit geldt ook als je kozijnen of ramen vervangt: de nieuwe beglazing moet minimaal voldoen aan de gestelde U-waarde. Je gaat bij een verbouwing dus niet vrijuit: zodra je een bouwdeel aanpakt, moeten de vervangen onderdelen aan de actuele eisen voldoen.

Ingrijpende renovatie Bij een ingrijpende renovatie, waarbij een groot deel van de bouwschil wordt aangepakt, kan er een zwaardere energieprestatie-eis gelden. Wanneer precies sprake is van een ingrijpende renovatie en welke eisen dan gelden, volgt uit het Bbl. Een energieadviseur kan beoordelen of jouw verbouwing hieronder valt.

Functiewijziging Als je een gebouw omzet naar een andere gebruiksfunctie (bijvoorbeeld een schuur verbouwen tot woning), dan gelden er strengere eisen die dichter bij nieuwbouwnormen liggen.

Geen wijziging, geen eis Rak je een bouwdeel niet aan, dan hoef je dat bouwdeel ook niet te verbeteren. Het Bbl hanteert het principe dat eisen alleen gelden voor de delen die je daadwerkelijk wijzigt of vervangt. Dat geeft enige vrijheid in de planning van een renovatie.

Voor Tekenpunt betekent dit dat we bij verbouwtekeningen altijd goed bijhouden welke bouwdelen nieuw zijn en welke gehandhaafd worden. Zo is de tekening niet alleen bruikbaar voor de vergunning maar ook informatief voor de aannemer en de energieadviseur.

De rol van de bouwtekening bij energie-eisen

Of je nu nieuwbouw plant of verbouwt: de bouwtekening is het vertrekpunt voor alle energieberekeningen. Uit de tekening lees je de maatvoeringen, de oriëntatie van gevels en dak, de positie en grootte van ramen en de bouwkundige opbouw van de schil. Zonder nauwkeurige tekening kan een energieadviseur geen betrouwbare berekening maken.

Voor BENG bij nieuwbouw worden de volgende gegevens uit de tekeningen gehaald:

• Gevels, vloeren en dak: oppervlakten en de materiaalopbouw voor de Rc- of U-waarden
• Ramen en deuren: oppervlakten per gevelvlak en oriëntatie, voor de berekening van warmteverliezen en zonnewinsten
• Luchtdichtheid: de schilkwaliteit, gekoppeld aan het gedetailleerde bouwdeel-ontwerp
• Gebruiksoppervlakte: de basis voor de kWh/m²-berekening

Tekenpunt levert bouwtekeningen op schaal 1:100 voor de vergunning. Inclusief bestaande en nieuwe situatie bij verbouwingen, plattegronden, gevels, doorsneden en situatietekening. Onze tekeningen zijn opgesteld zodat ze direct bruikbaar zijn voor de energieadviseur. Zo voorkom je vertraging doordat de adviseur ontbrekende maten moet opvragen.

Heb je naast de tekeningen ook een constructieberekening nodig? Tekenpunt werkt samen met een KIWA-gecertificeerde constructeur. Meer weten? Zie ook Wat is een bouwtekening?.

Hoe pakt Tekenpunt dit aan?

Tekenpunt is een tekenbureau, geen architect of energieadviseur. Wat we doen: we maken de bouwtekeningen die je nodig hebt voor de omgevingsvergunning en voor de uitvoering. We doen dit voor nieuwbouw en voor verbouwingen, zowel aanbouwen en opbouwen als dakkapellen en interne verbouwingen. Sinds 2016 hebben we meer dan 800 projecten begeleid. Onze vergunningtekeningen gaan 90% van de tijd in één keer door welstandstoetsing. We kennen de indieningsvereisten per gemeente en stemmen de tekeningen af op wat de gemeente verwacht. Wat betreft de energieprestatie:

• Wij leveren de bouwtekeningen waarmee jij of jouw energieadviseur de berekening kan opstellen
• De BENG-berekening en het energielabel zijn specialismen van een gecertificeerde energieadviseur; wij verwijzen je door naar betrouwbare partijen als je daarin hulp nodig hebt
• Bij verbouwingen leggen we in de tekeningen expliciet vast welke bouwdelen nieuw zijn zodat de energieadviseur en aannemer direct kunnen zien wat aangescherpt moet worden

Een bouwtekening bij Tekenpunt start vanaf €595. Meer weten over ons dienstenaanbod? Bekijk de omgevingsvergunningsdienst of vraag direct een offerte aan. Heb je haast, dan is spoedlevering mogelijk: +30% bij levering in 2 weken (minimaal €295) of +50% bij levering in 1 week (minimaal €495), bovenop het reguliere tekenwerk.

Meer over dit onderwerp