Veranda of overkapping bouwen

Wanneer is een overkapping vergunningsvrij?

Onder de Omgevingswet is de regeling voor vergunningsvrij bouwen vastgelegd in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). De termen Wabo en Besluit omgevingsrecht zijn daarmee vervallen. Een overkapping valt als bijbehorend bouwwerk onder de Bbl-criteria voor vergunningsvrij bouwen. De belangrijkste voorwaarden zijn:

1. Ligging in het achtererfgebied De overkapping moet volledig in het achtererfgebied liggen. Het achtererfgebied begint 1 meter achter de (verlengde) voorgevelrooilijn van de woning en mag niet grenzen aan openbaar toegankelijk gebied zoals een trottoir, parkeerplaats of openbare weg. Ligt ook maar een klein deel van de overkapping buiten het achtererfgebied, dan is een vergunning verplicht.

2. Maximale bebouwde oppervlakte Het Bbl stelt limieten aan de totale hoeveelheid bijbehorende bouwwerken die je op het achtererfgebied mag neerzetten. Die limiet is getrapt geregeld: bij een kleiner perceel mag je procentueel meer bijbouwen, maar er is een absoluut maximum. Tel altijd bestaande bouwwerken mee: een schuur, garage of eerder geplaatste overkapping snoept van je beschikbare ruimte.

3. Maximale hoogte Een bijbehorend bouwwerk mag maximaal 5 meter hoog zijn. Voor een overkapping die direct aan de achtergevel of zijgevel wordt bevestigd, gelden aanvullende Bbl-regels over de goothoogte. Een plat dak of een flauw hellend dak blijft doorgaans makkelijker binnen de grenzen dan een steil zadeldak.

4. Vrijstaand of aangebouwd Een overkapping kan vrijstaand op palen staan of met één zijde worden bevestigd aan de gevel van de woning. Beide varianten kunnen vergunningsvrij zijn als aan de overige criteria wordt voldaan. Bij bevestiging aan de gevel is de constructieve aansluiting op de woning een aandachtspunt.

Doe altijd de vergunningcheck De Bbl-criteria gelden voor de omgevingsplanactiviteit, het ruimtelijke deel. De Omgevingswet splitst bouwen in twee activiteiten: de omgevingsplanactiviteit en de technische bouwactiviteit. Bouwtechnische eisen gelden ook bij vergunningsvrij bouwen. Doe de vergunningcheck via het Omgevingsloket (omgevingsloket.nl) om zeker te weten of jouw plan vergunningsvrij is.

Wanneer heb je wel een vergunning nodig?

Er zijn situaties waarbij een vergunning altijd verplicht is, ook als je aan de achterkant bouwt:

Voorerf of zijkant aan openbaar gebied Een overkapping aan de voorgevel of in het voorerfgebied (tot 1 meter achter de voorgevelrooilijn) is altijd vergunningsplichtig. Woon je op een hoekperceel, dan grenst je zijerfgebied veelal aan een openbare weg of trottoir. Een overkapping op dat zijerfgebied is daardoor nooit vergunningsvrij, ook niet als hij feitelijk 'achter' de voordeur staat.

Overschrijding van de oppervlaktegrenzen Als de overkapping de maximaal toegestane bebouwde oppervlakte in het achtererfgebied overschrijdt, is een vergunning nodig voor het meerdere. Dit komt vaker voor dan je denkt als er al een schuur of berging in de tuin staat.

Monument of beschermd gezicht Woon je in of bij een rijksmonument, gemeentelijk monument of beschermd stads- of dorpsgezicht, dan gelden verzwaarde regels. Bij rijksmonumenten zijn bijna alle bouwactiviteiten aan de buitenkant vergunningsplichtig, ook een overkapping die elders vergunningsvrij zou zijn.

Aanvullende regels in het omgevingsplan Je gemeente kan via het omgevingsplan strengere regels stellen dan het Bbl. Sommige gemeenten beperken de hoogte, het oppervlak of de uitstraling van bijbehorende bouwwerken verder. Vergunningsvrij op rijksniveau betekent dus niet dat de gemeente niets meer te zeggen heeft.

Grotere constructie Bij een grotere overkapping met een spanwijdte van meer dan een paar meter, of bij bevestiging aan een dragende wand van de woning, is een constructieberekening nodig. Dat geldt ook bij vergunningsvrij bouwen. Als de gemeente om een constructieve onderbouwing vraagt bij een vergunningsaanvraag, levert een KIWA-gecertificeerde constructeur de berekening.

Als een omgevingsvergunning vereist is, verzorgt Tekenpunt de volledige aanvraag inclusief situatietekening, plattegronden en geveltekeningen. Tekenpunt haalt 90% van de aanvragen in één ronde door welstand.

Welstand: wanneer telt het en wat betekent het?

Welstand gaat over de vraag of een bouwwerk past bij de omgeving qua uitstraling, materiaalgebruik en vormgeving. De welstandscommissie beoordeelt dit bij vergunningsaanvragen en hanteert daarvoor de welstandsnota van de gemeente.

Wanneer speelt welstand een rol bij een overkapping? Bij vergunningsvrij bouwen aan de achterkant toetst de gemeente in principe niet aan welstand. Zodra je een omgevingsvergunning nodig hebt, is welstandstoetsing wél van toepassing. Dat is met name relevant als de overkapping zichtbaar is vanaf de openbare weg, dus aan de voorgevel, op een hoekperceel of bij een monument.

Wat let de welstandscommissie? De commissie kijkt naar materiaalgebruik (past het bij de rest van de woning en de straat?), kleurstelling, de verhouding tussen het nieuwe bouwdeel en de bestaande woning en de manier waarop het nieuwe bouwwerk aansluit op het dak en de gevels. Een aluminium overkapping in een matte antracietkleur wekt in de meeste wijken minder weerstand dan een felle kleur of een exotisch dakvorm die niet past bij de buurt.

Praktisch advies Als de omgevingsvergunning via Tekenpunt wordt aangevraagd, worden de tekeningen afgestemd op de welstandscriteria van jouw gemeente. Dat is precies waarom 90% van de aanvragen in één ronde door welstand gaat: de tekeningen zijn van tevoren al opgezet met de welstandseisen in gedachten, zodat commentaarronden worden voorkomen.

Constructie bij grotere overkappingen

Een kleine overkapping op vier palen met een licht dakbeschot is constructief relatief eenvoudig. Zodra de afmetingen groter worden of de overkapping wordt bevestigd aan de gevel van de woning, komen er constructieve aandachtspunten bij:

Windbelasting en sneeuwlast Elk dak moet bestand zijn tegen windbelasting en sneeuwlast. Bij een grotere dakoppervlakte nemen die krachten toe. De palen, balken en verbindingen moeten daarop zijn gedimensioneerd. Een constructieberekening maakt dit inzichtelijk en geeft de aannemer houvast bij de uitvoering.

Bevestiging aan de gevel Als de overkapping aan de achtergevel van de woning wordt bevestigd, moeten de gevelankers in een dragend gedeelte van de gevel worden bevestigd. Dat vereist kennis van de bestaande constructie. In de bouwtekeningen verwerkt Tekenpunt de aansluiting op de gevel; bij complexere situaties wordt de constructeur ingeschakeld.

Fundering Bij een vrijstaande overkapping op palen moet de fundering de krachten van wind en belasting veilig naar de grond overdragen. Afhankelijk van de grondgesteldheid en de omvang van de overkapping kan een eenvoudige fundering op staal (betonpoer) volstaan of is meer nodig.

Wanneer is een constructieberekening verplicht? De verplichting hangt af van de omvang en de constructieve situatie. Als er een vergunning nodig is, vraagt de gemeente vrijwel altijd om een constructieberekening. Bij vergunningsvrij bouwen geldt de Bbl-eis voor constructieve veiligheid toch, maar hoef je de berekening niet in te dienen tenzij de gemeente erom vraagt. Tekenpunt beoordeelt per project of een constructieberekening verstandig of verplicht is en koppelt je indien nodig aan de KIWA-gecertificeerde constructeur.

Het verschil tussen een overkapping en een serre

Voor de vergunningsregels en de bouwtechnische eisen maakt het uit hoe de ruimte precies is uitgevoerd. Hieronder een kort overzicht:

Overkapping of veranda (open) Een dak op palen of bevestigd aan de gevel, zonder gesloten zijwanden. De ruimte staat in open verbinding met de buitenlucht. Valt onder het Bbl als bijbehorend bouwwerk. Geen thermische eisen, geen isolatie-eisen. Telt wél mee in de bebouwde oppervlakte van het achtererfgebied.

Serre of tuinkamer (gesloten) Gesloten ruimte met glazen wanden en dak, thermisch onderdeel van de woning. Valt ook onder het Bbl als bijbehorend bouwwerk, maar met aanvullende isolatie-eisen en glasdetaileisen. Een serre is in feite een uitbouw met veel glas. Lees meer op de pagina over serres en tuinkamers.

Glazen schuifpui zonder extra bouwvolume Soms wordt alleen de achtergevel vervangen door een schuifpui of vouwwand zonder dat er een nieuw dak aan de buitenkant bijkomt. In dat geval voeg je geen bouwvolume toe aan het achtererfgebied en gelden andere regels.

Twijfel je in welke categorie jouw plan valt? Stuur je schets naar Tekenpunt. We beoordelen het gratis en vertellen je welke tekeningen je nodig hebt.

Kosten: tekening en add-ons bij Tekenpunt

Een bouwtekening voor een veranda of overkapping start bij Tekenpunt vanaf €595. In dat bedrag zijn de basisplannen inbegrepen: situatietekening, plattegrond bestaand en nieuw, geveltekeningen en een doorsnede. De exacte prijs hangt af van de omvang en complexiteit van het project en staat altijd vast vooraf in de offerte: geen verrassingen achteraf.

Daarnaast zijn er add-ons die je naar wens kunt toevoegen:

Wanneer heb je welke add-on nodig?

• Omgevingsvergunning: alleen als jouw situatie vergunningsplichtig is. Na de vergunningcheck weet je dit zeker. Tekenpunt verzorgt de volledige aanvraag bij de gemeente inclusief alle tekeningen.
• Constructieberekening: nodig bij een grotere overkapping, bij bevestiging aan een dragende gevel of als de gemeente erom vraagt. Een KIWA-gecertificeerde constructeur berekent de vereiste afmetingen van de draagstructuur.
• 3D-visualisatie: handig als je wilt zien hoe de overkapping eruitziet voor je met een aannemer aan tafel gaat, of als je het plan aan een partner wilt laten zien.
• Spoed: kies dit als je snel een offerte bij een aannemer wilt indienen of een deadline hebt voor een vergunningsaanvraag. De levertijd wordt dan 0-2 weken in plaats van de standaard 0-3 weken.

Tekenpunt bestaat sinds 2016 en heeft meer dan 800 projecten afgerond, waaronder veel overkappingen en veranda's. Via het offerteformulier op Tekenpunt.nl ontvang je een offerte op maat, doorgaans binnen 1 werkdag.

Meer over dit onderwerp