Leges omgevingsvergunning
Als je een omgevingsvergunning aanvraagt, betaal je twee heel verschillende rekeningen: een aan het tekenbureau voor de bouwtekeningen en een aan de gemeente voor het behandelen van je aanvraag. Die tweede rekening heet leges. Veel mensen worden hierdoor verrast, want het staat zelden duidelijk op een offerte. In dit artikel leggen we uit wat leges zijn, hoe gemeenten ze berekenen en waarom het bedrag zo sterk verschilt per gemeente.
Leges zijn de kosten die de gemeente rekent voor het behandelen van je omgevingsvergunningaanvraag, los van de tekenkosten. De meeste gemeenten rekenen een percentage van de geraamde bouwsom: bij een tarief van 2% en een bouwsom van €80.000 betaal je €1.600. Er is geen landelijk standaardtarief; percentages lopen van minder dan 1% tot meer dan 3%. Je betaalt zodra de aanvraag in behandeling wordt genomen, ook bij weigering, al geven veel gemeenten dan 25 tot 50% terug.
Wat zijn leges precies?
Leges zijn de vergoeding die een gemeente in rekening brengt voor het behandelen van je omgevingsvergunningsaanvraag. Het zijn gemeentelijke kosten voor de ambtelijke beoordeling: een medewerker van de afdeling vergunningen bekijkt je aanvraag, toetst de tekeningen aan het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en het gemeentelijke omgevingsplan en neemt een besluit. Die werkzaamheden worden door de gemeente doorberekend aan de aanvrager.
Leges zijn wettelijk geregeld via de Gemeentewet. Elke gemeente stelt zelf een legesverordening vast, inclusief de tarieven. Dat betekent dat er geen nationaal standaardtarief bestaat. De gemeente Amsterdam hanteert andere bedragen dan een kleinere gemeente in Drenthe, ook al gaat het om exact dezelfde dakkapel.
Leges zijn GEEN tekenkosten. Dit is het meest voorkomende misverstand. Een tekenbureau zoals Tekenpunt rekent voor het opstellen van de bouwtekeningen, plattegronden, gevelaanzichten en situatietekeningen. De leges zijn een aparte post die je daarna rechtstreeks aan de gemeente betaalt. De twee bedragen staan los van elkaar en je betaalt ze ook los van elkaar.
Hoe berekent de gemeente de leges?
De meeste gemeenten berekenen leges als een percentage van de geraamde bouwsom. Dat is de geraamde aanneemsom voor de bouwwerkzaamheden, dus niet de kosten voor het tekenwerk, de vergunning zelf of de btw over de leges.
Voorbeeld: een aanbouw met een bouwsom van €80.000 leidt in een gemeente met een legestarief van 2% tot €1.600 aan gemeentelijke leges. Een andere gemeente met een tarief van 1,5% rekent voor diezelfde aanbouw €1.200.
Gemeenten werken daarbij vaak met staffels of schijven, waarbij het percentage daalt naarmate de bouwsom hoger wordt. Sommige gemeenten hanteren ook vaste minimumbedragen voor kleinere aanvragen, ongeacht de bouwsom. De exacte opbouw verschilt per gemeente en staat in de legesverordening die je kunt opvragen of vinden op de gemeentewebsite.
Wat telt mee als bouwsom? Gemeenten vragen doorgaans de aanneemsom exclusief btw, exclusief grondkosten en exclusief bijkomende kosten als leges en tekenbureaukosten. Bij grotere projecten of als er twijfel is over de opgegeven bouwsom, kan de gemeente een eigen raming maken op basis van kengetallen per type bouwwerk. Je aannemer of Tekenpunt kan je helpen met een realistische raming als bijlage bij de aanvraag.
Aparte tarieven voor welstand. In gemeenten waar een welstandscommissie de aanvraag beoordeelt, kan de gemeente een aparte legesheffing rekenen voor de welstandstoets. Dat is dan een tweede onderdeel bovenop de basisheffing voor het behandelen van de vergunning. Let hier op bij het lezen van de legesverordening.
Hoeveel betaal je aan leges? Wat is een realistisch bedrag?
Er is geen nationaal standaardbedrag en het zou onjuist zijn om een vast landelijk getal te noemen. De hoogte van de leges hangt af van twee variabelen: de bouwsom van je project en het tarief dat jouw gemeente hanteert.
Als globale oriëntatie: bij kleinere ingrepen zoals een dakkapel of een berging kan de legesrekening uitkomen op enkele honderden euro. Bij een middelgrote aanbouw of uitbouw met een bouwsom in de orde van €50.000 tot €100.000 kom je in veel gemeenten uit op een legesrekening van €500 tot €2.500. Bij grotere projecten kan dat oplopen tot enkele duizenden euro.
Hoe vind je het exacte bedrag voor jouw gemeente? Er zijn drie manieren:
- Legesverordening opzoeken. Zoek op de website van jouw gemeente naar 'legesverordening' of 'legestarieven omgevingsvergunning'. Hierin vind je de exacte tariefstructuur voor dit jaar.
- Omgevingsloket. Via omgevingsloket.nl kun je een vergunningscheck doen en in sommige gevallen een indicatie van de leges opvragen.
- Bellen met de gemeente. De afdeling vergunningen of Omgevingszaken van je gemeente kan je de actuele tarieven geven en uitleggen hoe ze worden berekend voor jouw type aanvraag.
Tekenpunt geeft je bij de offerte een inschatting van de bouwsom voor je project, die je als basis kunt gebruiken bij de gemeente. We brengen de leges zelf niet in rekening; die betaal je apart en rechtstreeks aan de gemeente.
Wanneer betaal je leges en wat als de vergunning wordt geweigerd?
Wanneer worden leges in rekening gebracht? Gemeenten brengen leges in rekening op het moment dat je aanvraag in behandeling wordt genomen. Dat is kort na indiening. Je ontvangt dan een factuur of acceptgiro van de gemeente. Je betaalt dus de behandelingskosten, niet pas bij verlening van de vergunning.
Betaal je ook leges als de vergunning wordt geweigerd? Ja, in principe wel. Leges zijn een vergoeding voor het behandelingsproces, niet voor de vergunning zelf. De gemeente heeft werk verricht, ook als de uitkomst een weigering is.
Deels terugkrijgen bij weigering. In veel gemeenten is er bij een weigering een regeling voor gedeeltelijke teruggave van de leges. Dat kan gaan om 25% tot 50% van de geheven leges, afhankelijk van de legesverordening van jouw gemeente. Dit is niet universeel geregeld en verschilt per gemeente. Controleer dit in de legesverordening of vraag het na bij de gemeente voor je indient.
Bij intrekking van de aanvraag. Trek je de aanvraag in voordat de gemeente een besluit heeft genomen, dan is er in sommige gevallen ook een regeling voor gedeeltelijke restitutie. Hoe vroeg je intrekt speelt daarbij een rol: hoe eerder, hoe groter de kans op een hogere teruggave.
Wat als je aanvraag buiten behandeling wordt gesteld? Een incomplete aanvraag wordt door de gemeente niet in behandeling genomen. In dat geval worden de leges niet of slechts gedeeltelijk in rekening gebracht, afhankelijk van hoe ver de gemeente is gegaan. Dit benadrukt het belang van een volledige en correcte aanvraag. Tekenpunt levert complete aanvraagdossiers die voldoen aan de indieningsvereisten van het omgevingsloket, juist om dit soort situaties te voorkomen.
Wat valt wel en wat valt niet onder leges?
Leges zijn uitsluitend de gemeentelijke behandelkosten. Ze dekken het beoordelingswerk van de gemeente: toetsing aan het Bbl, beoordeling van het omgevingsplan, eventuele welstandstoets en het afgeven van het besluit. Soms valt ook de advieskosten van een externe partij die de gemeente inschakelt (zoals een brandweeradviseur of constructief adviseur) onder de leges.
Wat valt NIET onder leges:
- De kosten voor het laten opstellen van de bouwtekeningen. Dat zijn tekenkosten, betaald aan het tekenbureau. Bij Tekenpunt begint een bouwtekening voor een vergunningsaanvraag vanaf €595.
- De kosten voor een constructieberekening. Dat is een aparte post die je betaalt aan de constructeur of het tekenbureau dat de berekening opstelt. Tekenpunt biedt dit aan voor €700 via een KIWA-gecertificeerd constructeur uit het eigen team.
- De add-on voor het indienen en begeleiden van de omgevingsvergunning. Tekenpunt rekent hiervoor €500 als aanvullende dienst bovenop de tekeningen: dat is de begeleiding en indiening door het bureau, niet de gemeentelijke heffing.
- Btw over de leges: leges zijn vrijgesteld van btw. De rekening van de gemeente is btw-vrij. De factuur van Tekenpunt is dat niet.
- Bouwkosten, aanneemkosten of andere uitvoeringskosten.
Een goede begroting van een verbouwing met vergunning bestaat dus altijd uit minimaal drie aparte posten: tekenkosten, leges en bouwkosten. Ze worden elk door een andere partij in rekening gebracht.
Leges en de Omgevingswet: wat is er veranderd?
Sinds 1 januari 2024 geldt de Omgevingswet. Die vervangt een groot deel van de vroegere regelgeving, waaronder de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). De aanvraag heet nu omgevingsvergunning (dat was ze ook al), maar de toetsing vindt nu plaats aan het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en het gemeentelijke omgevingsplan in plaats van het voormalige Bouwbesluit en bestemmingsplan.
Wat verandert er voor de leges? In de kern is de legesstructuur hetzelfde gebleven: gemeenten stellen zelf hun tarieven vast via een legesverordening en berekenen die op basis van de bouwsom. Wat wel verandert is dat het omgevingsplan gemeenten meer ruimte geeft om eigen regels te stellen voor ruimtelijke kwaliteit. Dat kan betekenen dat bepaalde aanvragen zwaarder worden beoordeeld, wat in sommige gevallen ook doorwerkt in de legesstructuur.
Reguliere procedure. De meeste aanvragen voor een aanbouw, dakkapel of uitbouw vallen onder de reguliere procedure: de gemeente heeft maximaal 8 weken de tijd om een besluit te nemen, met een mogelijke verlenging van 6 weken. Leges worden berekend ongeacht of de procedure vlot loopt of verlenging nodig heeft.
Vergunningvrij bouwen. Niet elke verbouwing is vergunningplichtig. Sommige kleinere bouwwerken zijn vergunningvrij onder het Bbl als ze aan specifieke voorwaarden voldoen voor maatvoering, ligging en gebruik. Vergunningvrije bouwwerken hebben ook geen leges: als je geen aanvraag indient, zijn er geen behandelkosten. Tekenpunt beoordeelt bij de offerte of jouw verbouwing vergunningplichtig is en legt dat helder uit.
Tekenpunt en leges: wat regelen wij en wat betaal je zelf?
Tekenpunt verzorgt de bouwtekeningen en de indiening van de omgevingsvergunning. We maken de aanvraag compleet, controleren of alle indieningsvereisten van jouw gemeente zijn meegenomen en dienen in via het omgevingsloket. We stemmen het ontwerp proactief af op de welstandscriteria van jouw gemeente: negen van de tien aanvragen gaat in één keer door de welstandstoets. Heb je haast, dan is spoedlevering mogelijk: +30% bij levering in 2 weken (minimaal €295) of +50% bij levering in 1 week (minimaal €495), bovenop het reguliere tekenwerk. Tekenpunt helpt je met een realistische bouwsomraming als onderdeel van de aanvraagbegeleiding. We werken sinds 2016, hebben meer dan 800 projecten afgerond en hebben een KIWA-gecertificeerd constructeur in huis. Alle Tekenpunt-prijzen zijn vaste prijzen: geen nacalculatie, geen verborgen kosten achteraf. De leges zelf vallen buiten onze rekening, maar we zorgen dat je aanvraag zo sterk is dat de gemeente niets hoeft terug te sturen.
Veelgestelde vragen
Q01Zijn leges hetzelfde als de kosten voor een bouwtekening?
Nee. Leges zijn de kosten die de gemeente rekent voor het behandelen van je omgevingsvergunningsaanvraag. De kosten voor een bouwtekening betaal je aan het tekenbureau, los van de leges. De twee posten staan volledig los van elkaar en worden apart gefactureerd.
Q02Hoeveel leges betaal ik bij mijn gemeente?
Dat hangt af van twee dingen: de bouwsom van je project en het legestarief van jouw gemeente. Gemeenten stellen zelf hun tarieven vast en er is geen nationaal standaard. Bij kleinere projecten zijn leges soms een paar honderd euro; bij grotere aanbouwen of uitbouwen kan het oplopen tot een paar duizend euro. De exacte legesverordening vind je op de website van jouw gemeente, of je kunt het opvragen bij de afdeling vergunningen.
Q03Krijg ik mijn leges terug als de vergunning wordt geweigerd?
Niet volledig. Leges zijn een vergoeding voor het behandelingsproces, niet voor de vergunning zelf. In veel gemeenten is er bij weigering een gedeeltelijke teruggaveregeling, maar die verschilt per gemeente. Controleer de legesverordening van jouw gemeente of vraag het na voor je indient.
Q04Wanneer moet ik de leges betalen?
De gemeente brengt leges in rekening op het moment dat de aanvraag in behandeling wordt genomen, dus kort na indiening. Je ontvangt dan een factuur of acceptgiro van de gemeente. Je hoeft niet te wachten op verlening van de vergunning.
Q05Zitten de leges bij Tekenpunt inbegrepen?
Nee. Tekenpunt rekent voor het opstellen van de bouwtekeningen en de begeleiding van de aanvraag. De gemeentelijke leges betaal je rechtstreeks aan de gemeente en zijn niet inbegrepen in de Tekenpunt-prijzen. Tekenpunt zorgt wel voor een complete en correcte aanvraag, zodat je geen onnodige vertraging of extra legesheffing riskeer.
Q06Hoeveel procent van de bouwsom zijn de leges gemiddeld?
Er is geen nationaal gemiddelde. Percentages lopen uiteen van minder dan 1% tot meer dan 3% van de bouwsom, afhankelijk van de gemeente en de tariefopbouw in de legesverordening. Sommige gemeenten werken met staffels waarbij het percentage daalt bij hogere bouwsommen. Controleer altijd de legesverordening van jouw eigen gemeente voor een betrouwbare inschatting.
Q07Betaal ik leges ook als mijn verbouwing vergunningvrij is?
Nee. Als een verbouwing vergunningvrij is onder het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en jij geen aanvraag indient, zijn er ook geen leges. Er is geen vergunning aangevraagd, dus de gemeente doet geen behandelingswerk. Twijfel je of jouw verbouwing vergunningplichtig is? Tekenpunt beoordeelt dat bij de offerte.
Q08Welke kosten moet ik ramen naast de bouwkosten zelf?
Voor een verbouwing met omgevingsvergunning reken je minimaal met drie aparte posten: de bouwkosten (aannemer), de tekenkosten (tekenbureau) en de leges (gemeente). Afhankelijk van je project komen daar nog een constructieberekening en eventueel een 3D-visualisatie bij. Tekenpunt geeft je bij de offerte inzicht in de tekenkosten en helpt je met een bouwsomraming waarmee je de gemeentelijke leges kunt berekenen.
Klaar voor jouw verbouwing?
Wij verzorgen ontwerp, constructie en vergunning van A tot Z, door heel Nederland. Sinds 2016, 800+ projecten. Binnen 1 werkdag een vrijblijvende offerte.